واکاوی «بعضی‌ زخم‌ها»ی الیاس علوی در تهران

واکاوی «بعضی‌ زخم‌ها»ی الیاس علوی در تهران

روابط عمومی خانه ادبیات افغانستان: نشست هفتگی خانه ادبیات افغانستان با پی‌گیری دوازدهمین کارگاه انیمیشین، هشتمین کارگاه داستان‌خوانی و نقد کتاب «بعضی زخم‌ها» اثر الیاس علوی، روز پنج‌شنبه 29 سرطان (تیر) 1391 در تالار اوستای حوزه هنری تهران برگزار شد.

در این هفته، کارگاه انیمیشین مانند همیشه در ساعت چهار عصر آغاز شد و کارگاه داستان‌خوانی با خوانش داستان‌های حاضران و نقد آن‌ها ادامه یافت. در بخش نقد شعر نیز که با عنوان چهلمین نشست نقد و بررسی ادبیات معاصر افغانستان و با گردانندگی محمدسرور رجایی پی‌ گرفته شد، قنبرعلی تابش، منتقد افغانستانی و زهیر توکلی، روزنامه‌نگار ایرانی «بعضی زخم‌ها» را نقد کردند.

تابش به عنوان اولین منتقد، سخنانش را در سه بخش محتوا، زبان و مقایسه بین بعضی زخم‌ها و من گرگ خیال‌بافی هستم، دیگر اثر الیاس علوی سامان داده بود. وی با قلمداد کردن شعر به عنوان یک واکنش اجتماعی اظهار داشت: «شاعران به شکلی در ساختار اجتماعی، سیاسی، مذهبی و فکری جامعه سهم می‌گیرند؛ یا به صورت فعال یا منفعل». این منتقد ادبی با بیان این‌که سخنانش را بر اساس نظریه فروید، روان‌شناس سرشناس غربی تنظیم کرده است، با اشاره به برخی بخش‌های اثر علوی و تطبیق آن با گفته‌های فروید گفت: «شاعر این اثر در شماری از کارهایش، خواسته‌ای برای افراد جامعه دارد که در آن‌ها دارای نگاه کاملا اجتماعی است. طبق گفته فروید، شاعر در مواردی چون شراب، میخانه، کدئین، سیگار، خمار، مستی و واژه‌های مرتبط با این خانواده، نگاه درمانی برای اطرافیانش دارد. وقتی یک جوان در زندگی دچار این تمایلات نفسانی می‌شود، باید به دنبال جای‌گزین‌هایی چون علم و هنر برود. طبیعتا او از برخی این فشارها رها می‌شود و لذت‌های تازه‌ای نصیبش خواهد شد». از نظر تابش، باید شعر به گونه‌ای باشد که از همه تنگناها و سختی‌ها بتوان سخن گفت و شعر را به فرصت تبدیل کرد تا شعر ماندگار شود. به گفته وی، علوی هم چنین نگاهی داشته است و با اشعارش ثابت می‌کند که او لذت خلق شعر را بسیار جاودانه و ماندگارتر از همه کارها تشخیص داده است.

زهیر توکلی، منتقد بعدی این نشست بود که با بیان خستگی از خوانش مطالب کلیشه‌ای اثر الیاس علوی، تنها مزیت این کتاب را بار عاطفی برخی آثار آن دانست. وی با بیان این‌که انسجام در این اثر کم‌تر دیده می‌شود، آوردن واژگان چندش‌آور یا طولانی کردن شعر را بدون رخ دادن هیچ اتفاق شاعرانه‌ای از ایرادهای شعر علوی شمرد و از برخی شعرهای او به دلیل برخورداری از کشف شاعرانه به نیکی یاد کرد.

گزارش‌گر: معصومه حسینی