خانه / شعر / «تخت رستم» کجاست؟

«تخت رستم» کجاست؟

محمدسرور رجایی
حکیم ابوالقاسم فردوسی شاهنامۀ ماندگار زبان فارسی را در ولایت غزنی سروده است. کابل، بلخ، بامیان، بدخشان، غزنی، فاریاب، طالقان، قندهار، نیمروز، بُست، پنجشیر و بسیاری از شهرهای دیگر که نامشان در شاهنامه آمده در جغرافیای امروزی افغانستان واقع شده‌اند. نام کابل، پایتخت امروزی افغانستان، هفتاد بار در شاهنامه آمده است. بسیاری از داستان‏‌های شاهنامه نیز در همین شهرها روی داده است؛ به‌همین‌دلیل این شاهکار حماسی ادبیات فارسی از گذشته‌های بسیار دور در بین مردم افغانستان جایگاه بلندی داشته و هنوز هم دارد.
تخت رستم در ولایت سمنگان افغانستان
تخت رستم در ولایت سمنگان افغانستان
مردم افغانستان، به‌‏ویژه فارسی‌زبانان افغانستان، با شاهنامه زندگی می‌‏کنند. فرهنگ حماسی شاهنامه نقش پررنگی در زندگی مبارزاتی تاریخ مردم افغانستان دارد. هنوز هم مردم افغانستان به‌احترام رستم، یل شاهنامه، به رنگین‌کمان «کمان رستم» می‌‏گویند. ضرب‏‌المثل‏‌های بسیاری مانند «شاهنامه آخرش خوش است!» یا «نوشدارو پس از مرگ سهراب به چه کار آید؟» هم در زندگی روزمرۀ مردم افغانستان استفاده می‌شود.
فرهنگ شاهنامه‏‌خوانی‏ در ولایت‏‌های مختلف افغانستان از گذشته‌‏های دور رواج دارد، فرهنگی که در فصل زمستان به‌دلیل شب‏‌های طولانی‌اش مردم را به خانه‌‏های شاهنامه‏‌خوان‌ می‏‌کشاند. دو داستان «رستم و اسفندیار» و «رستم و سهرابِ» شاهنامه به‌دلیل روایت حزن‌انگیزشان علاقه‏‌مندان بسیاری دارند. بارها دیده شده که شرکت‌کنندگان بسیاری در پایان شاهنامه‏‌خوانی با چشمان اشک‌بار راهی خانه‏‌هایشان
شده‌‏اند.
هم در فرهنگ اجتماعی مردم افغانستان و هم در حفظ و اصالت زبان و ادبیات فارسی آن دیار نقش فرهنگ‌ساز فردوسی و شاهنامه بسیار تعیین‌کننده است. برخی از آثار تاریخی و نام‏‌های اماکن تاریخی در افغانستان امروزی وجود دارد که نقش عینی شاهنامه را در بین مردم آن مکان‏‌ها تأیید می‌‏کند، مثل «میخ رخش» که در ناهور غزنی است یا «درۀ آهنگران» در بامیان که گفته می‏‌شود بی‌ارتباط با کاوۀ آهنگر نیست، آن‌هم به‌دلیل روشن وجود بقایای شهر ضحاک ماردوش در شرق شهر باستانی بامیان، و مهم‌‏تر از همه مکانی که در ولایت سمنگان به «تخت رستم» مشهور است.

Print Friendly, PDF & Email
Share
انتشار توسط 8 تم

درباره‌ی مدیریت

خانه ادبیات افغانستان

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*